Printer friendly version Share

News Release

Melkwegkern spuwt deeltjesstromen door geboorte van miljoenen sterren

02 January 2013 Radboud University Nijmegen

Een continue stroom van geladen deeltjes barst uit het centrum van ons sterrenstelsel, de Melkweg. Een bijproduct van de geboorte van nieuwe sterren, concluderen astronomen 3 januari in Nature. De deeltjesstroom lijkt medeverantwoordelijk voor het magnetisch veld dat de Melkweg doordringt. Een van de auteurs is astronome Marijke Haverkorn. Zij werkt bij de Radboud Universiteit Nijmegen en Universiteit Leiden.

Enorme hoeveelheden geladen deeltjes stromen met duizend kilometer per seconde uit het centrum van ons sterrenstelsel, blijkt uit metingen met CSIRO’s 64-meter Parkes radiotelescoop die vandaag in Nature worden gepubliceerd. ‘Dat is razendsnel – zelfs voor astronomen’, zegt teamleider Dr. Ettore Carretti van CSIRO. De stroom bevat buitengewoon veel energie – ongeveer net zoveel als een miljoen exploderende sterren. De stroom meet ongeveer vijftigduizend lichtjaar: de helft van de lengte van de gehele Melkwegschijf.  Vanaf de aarde gezien strekt de stroom zich uit over zo’n tweederde van de hemel van horizon tot horizon.

Stervorming geeft magneetveld

De onderzoekers – afkomstig uit Australië, de VS, Italië en Nederland – maken aannemelijk dat de deeltjesstroom voortkomt uit de vorming van nieuwe sterren in de kern van de Melkweg. Dat leiden ze af uit precieze metingen van radiogolven die de deeltjesstroom uitzendt onder invloed van het magneetveld van de Melkweg. Verschillende generaties sterren die geboren worden en ontploffen, zo’n honderd miljoen jaar lang, laten in de draaiende Melkweg stromen van radiostraling achter in de vorm van een kurkentrekker, die nu ontdekt is.

De deeltjesstroom uit het centrum van de Melkweg sleurt niet alleen gas en hoog-energetische elektronen mee, maar ook sterke magneetvelden, legt Marijke Haverkorn uit. Zij houdt zich bezig met de magnetische eigenschappen van het heelal.

‘De metingen de we nu gedaan hebben helpen om de belangrijke vraag te beantwoorden hoe de Melkweg zijn magnetisch veld maakt en onderhoudt. Deze stromen lijken daar een grote rol in te spelen.’

Eerdere metingen nu verklaard

De deeltjesstroom komt overeen met de enorme ‘Fermi-bellen’ van gammastraling die in 2010 door de NASA  Fermi-telescoop zijn ontdekt en zijn gepubliceerd in Nature.

Er waren toen twee mogelijke oorzaken voor deze verrassende Fermi-bellen: sterke stervorming of uitbarstingen van het zwarte gat in de Melkwegkern. ‘Onze metingen vertellen ons dus nu dat de bellen zijn ontstaan door de vorming van miljoenen sterren dicht bij het Melkwegcentrum’, zegt Haverkorn.

Omdat de stroom loodrecht uit de kern van de Melkwegschijf de ruimte in gaat, als een as in een wiel, is er geen enkele  dreiging voor de aarde en ons zonnestelsel, dat op dertigduizend lichtjaar van het centrum van de Melkweg zijn rondjes draait.

Bijschrift beeld

De nieuw ontdekte deeltjesstromen uit het centrum van de Melkweg in lichtblauw. De achtergrond is een foto van de hele hemel op dezelfde schaal. Het Melkwegvlak is duidelijk zichtbaar. De kromming van de deeltjesstromen is echt en wordt niet veroorzaakt door projectie-effecten.

Attached files

  • De nieuw ontdekte deeltjesstromen uit het centrum van de Melkweg in lichtblauw. De achtergrond is een foto van de hele hemel op dezelfde schaal. Het Melkwegvlak is duidelijk zichtbaar. De kromming van de deeltjesstromen is echt en wordt niet veroorzaakt door projectie-effecten. Picture credits are "radio image - E. Carretti (CSIRO); optical image - A. Mellinger (Central Michigan University); scientific imager -E. Bressert (CSIRO)"


  • De nieuw ontdekte deeltjesstromen uit het centrum van de Melkweg in lichtblauw. De achtergrond is een foto van de hele hemel op dezelfde schaal. Het Melkwegvlak is duidelijk zichtbaar. De kromming van de deeltjesstromen is echt en wordt niet veroorzaakt door projectie-effecten. Picture credits are "radio image - E. Carretti (CSIRO); optical image - A. Mellinger (Central Michigan University); scientific imager -E. Bressert (CSIRO)"


App animated no finger eNEWS ad2 Translation page link Elhuyar-kom WCSJ ad